اینترنت طبقاتی و لیست سفید

این روزها که قطع اینترنت جهانی به دومین ماه خود نزدیک می‌شود، صحبت از اینترنت طبقاتی، اینترنت پرو و لیست سفید، داغ شده‌است. آن‌چه از سخنان معاون اول رئیس جمهور که خود زمانی وزیر ارتباطات بوده است و صحبت‌های وزیر کنونی ارتباطات و فناوری اطلاعات بر می‌آید، این موضوع در دستور کار دولت قرار ندارد و دولت با آن موافق نیست. پیش‌تر رئیس جمهور هم مخالفت خود را با لیست سفید ابراز کرده بود و یکی از شعارهای انتخاباتی او برداشتن فیلترینگ بود که در مورد تنها یکی از پیام‌رسان‌ها عملی شد و رئیس جمهور هم‌چنان در این زمینه مورد انتقاد است.

برابری دسترسی و دستیابی به اینترنت جهانی و همگانی بودن آن به‌معنای ایجاد فرصت برابر برای همه‌ی مردم است. مردمی که امروز اینترنت به بخشی از زندگی و کسب‌وکار آن‌ها تبدیل شده است. تجربه نشان داده که صرف‌نظر از مشکلاتی که در نبود دسترسی به اینترنت برای کسب وکارها ایجاد می‌شود و مانعی برای توسعه‌ی اقتصاد دیجیتال و دیگر حوزه‌های علم و دانش و فناوری فراهم می‌کند، هرگونه نابرابری در دسترسی، به ایجاد رانت و فسادهای پس از آن دامن خواهد زد. تشخیص این که چه اشخاص، چه تخصص‌ها و چه حوزه‌هایی نیازمند دسترسی به اینترنت جهانی هستند؛ اگر کاری آسان باشد، تشخیص این که آیا همه‌ی آنان که به این مزیت دسترسی دارند در چارچوب‌های تعریف شده می‌گنجند یا با شیوه‌های گوناگون به آن دست یافته‌اند، کاری سخت است و نیاز به سازمانی عریض و طویل برای پایش این موضوع و سنجش پیوسته‌ی درست‌گویی کسانی است که از آن بهره می‌برند و بیم آن می‌رود که دوباره بازار امضاهای طلایی، امتیاز فروشی و دیگر موضوع‌هایی که در مورد ارزهای دولتی و رانت‌های دیگری که هم مردم و هم مدیران با آن آشنا هستند، داغ شود.

به‌نظر می‌رسد برخی به‌جای حل چالش و مشکل به‌دنبال راه‌حل‌هایی هستند که خود یک مشکل جدید می‌آفریند و حس نابرابری و کشمکش‌های اجتماعی و نارضایتی ایجاد می‌کند. چه خوب است اگر گروهی بر تصمیمی پافشاری دارند، به همان میزان هم در برابر مردم پاسخگو باشند نه این‌که با یک تصمیم نسنجیده، بدون کارشناسی‌های محکم، نه تنها مردم و مدیران را که بخشی از جامعه را رودرروی بخشی دیگر قرار دهند.

در همین روزهای قطع اینترنت جهانی بارها به‌عنوان روزنامه‌نگار از سوی برخی از دوستان مورد پرسش و در واقع اتهام قرار گرفته‌ایم که؛ «شما خط سفید دارید» و اگر سخنی بر زبان رانده‌ایم که شنونده آن‌را ناخوش داشته، تعبیر به وابستگی و استفاده از رانت شده است. این‌ها شکاف‌هایی است که در صورت عملی شدن نظریه اینترنت طبقاتی هر روز در جامعه عمیق‌تر خواهد شد.

هر مزیتی که باعث خط کشی بین شهروندان شود، پیوستگی جامعه را هدف قرار می‌دهد و گسست اجتماعی به وجود می‌آورد.